Jeszcze do niedawna Twoja krowa miała papierowy paszport, który towarzyszył jej przy każdej zmianie właściciela i każdym przemieszczeniu między gospodarstwami. Od 2023 roku to już przeszłość – cała historia zwierzęcia trafia dziś wyłącznie do cyfrowego systemu IRZplus, a papierowy dokument wydaje się już tylko wtedy, gdy krowa wyjeżdża za granicę. Świnia takiego dokumentu nigdy nie miała, bo w polskim systemie nie jest znakowana indywidualnym numerem. A od 18 marca 2026 roku również Ty, jako posiadacz zwierząt, otrzymałeś swój własny numer – Weterynaryjny Numer Identyfikacyjny (WNI). Jeśli o nim nie słyszałeś albo nie zdążyłeś załatwić go do czerwcowego terminu, mam dla Ciebie i dobrą wiadomość, i konkretny plan działania.
Skąd się to w ogóle wzięło?
System identyfikacji i rejestracji zwierząt (IRZ) w Polsce nie jest nowością – działa od 2 kwietnia 2004 roku, a więc od roku wejścia Polski do Unii Europejskiej. To nie przypadek: Unia budowała wtedy rygorystyczne zasady śledzenia pochodzenia mięsa w reakcji na kryzys BSE, czyli chorobę szalonych krów. Od tamtej pory każde cielę w Polsce w ciągu 7 dni od urodzenia dostaje dwa plastikowe kolczyki – po jednym na każde ucho – zakładane specjalną kolczykownicą.
Ciekawostka, o której mało kto pamięta: trzoda chlewna nigdy nie była znakowana unikalnym numerem sztuki. Świnie oznacza się kolczykiem w uchu albo tatuażem, ale niosą one numer siedziby stada – wspólny dla całej grupy zwierząt urodzonych lub przebywających w danym miejscu, a nie osobisty numer, jaki nosi każda krowa. To rozwiązanie czysto praktyczne – przy paru tysiącach tuczników w jednej chlewni nadawanie każdej sztuce odrębnego numeru byłoby logistycznym koszmarem.
WNI – co się zmieniło od marca 2026?
18 marca 2026 roku weszły w życie przepisy ustawy o zdrowiu zwierząt, które wprowadziły zupełnie nowy numer – Weterynaryjny Numer Identyfikacyjny. Nadaje go Powiatowy Lekarz Weterynarii, w terminie do 30 dni od zgłoszenia. Obowiązek obejmuje szeroki krąg posiadaczy zwierząt: bydła, trzody chlewnej, owiec, kóz, koni, drobiu, a nawet pszczół – niezależnie od skali prowadzonej działalności.
Najważniejsza rzecz do zapamiętania: WNI nie zastępuje dotychczasowego numeru siedziby stada nadawanego przez ARiMR. To dwa odrębne numery, wydawane przez dwie różne instytucje, do dwóch różnych celów. Potrzebujesz obu.
| Cecha | Numer siedziby stada | WNI |
|---|---|---|
| Kto nadaje | ARiMR | Powiatowy Lekarz Weterynarii |
| Działa od | 2004 roku | 18 marca 2026 roku |
| Do czego służy | Ewidencja producentów i gospodarstw | Nadzór weterynaryjny nad posiadaczami zwierząt |
| Zastępuje drugi numer | Nie | Nie |
Termin minął w czerwcu. Co teraz?
Posiadacze zwierząt kopytnych mieli czas na uzyskanie lub zweryfikowanie WNI do 18 czerwca 2026 roku. Jeśli ten termin Cię ominął, zanim zaczniesz się stresować – mam dobrą wiadomość. Od lipca Powiatowi Lekarze Weterynarii ruszyli z masowym, automatycznym nadawaniem WNI z urzędu wszystkim, którzy są już zarejestrowani w bazie ARiMR. Nie musisz ponownie składać dokumentów – urzędnik wykorzysta dane, które już posiada. Od 8 lipca 2026 roku bazy Inspekcji Weterynaryjnej i ARiMR zostały dodatkowo zsynchronizowane, żeby ograniczyć formalności do minimum.
Jeśli jednak nigdy nigdzie się nie rejestrowałeś – ani w ARiMR, ani w Inspekcji Weterynaryjnej – automatyczne nadanie numeru Cię nie obejmie. Wtedy musisz działać sam:
- Zgłoś się do właściwego Powiatowego Inspektoratu Weterynarii i złóż wniosek o nadanie WNI.
- Poczekaj maksymalnie 30 dni – tyle ma Powiatowy Lekarz Weterynarii na wydanie decyzji.
- Po otrzymaniu WNI zarejestruj lub zaktualizuj swoją działalność w aplikacji IRZplus.
- Zachowaj oba numery – WNI i numer siedziby stada – będą Ci potrzebne przy każdej kontroli.
IRZplus – papier jeszcze poczeka
Miała być cyfrowa rewolucja bez odwrotu – od 1 stycznia 2026 roku zgłoszenia zdarzeń dotyczących zwierząt miały trafiać do ARiMR wyłącznie elektronicznie. Rolnicy sygnalizowali jednak, że potrzebują więcej czasu na oswojenie się z aplikacją, a resort rolnictwa posłuchał tych głosów. Formularze papierowe będzie można składać aż do 31 grudnia 2026 roku – to półtora roku dłużej, niż pierwotnie planowano.
Sam system IRZplus też ewoluuje. Jedną z ciekawszych nowości jest kategoria „wypas kulturowy”, ułatwiająca zgłaszanie sezonowego wypasu owiec poza siedzibą stada – w praktyce cyfrowe wsparcie dla tradycyjnego, pokoleniowego zwyczaju, jaki od dawna praktykuje się choćby w Tatrach czy Beskidach. Stary obyczaj spotkał nowoczesną aplikację. Przybyła też funkcja samodzielnego generowania dokumentu „Informacja o zwierzęciu” – wcześniej trzeba było w tej sprawie fatygować się do biura powiatowego ARiMR.
Co grozi za brak rejestracji
Zwlekanie z formalnościami nie popłaca. Inspekcja Weterynaryjna może nałożyć karę grzywny w trybie Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, a to dopiero początek możliwych problemów:
- Trudności ze sprzedażą zwierząt – bez aktualnych numerów kupujący może po prostu odmówić transakcji.
- Kłopoty z przemieszczaniem zwierząt między gospodarstwami, także na wypas czy do uboju.
- Wezwanie do uzupełnienia danych w terminie nie krótszym niż 30 dni.
- Realne ryzyko wykreślenia z rejestru, jeśli dane pozostaną niekompletne.
Podsumowanie
Dwadzieścia lat temu, gdy Polska wchodziła do Unii, kolczyk w uchu cielaka był nowością, o której dyskutowano na wiejskich zebraniach. Dziś to oczywistość, a rewolucja przenosi się do świata cyfrowego – z numerami, aplikacjami i synchronizacją baz danych między urzędami. Jedno się nie zmieniło: kto ma porządek w dokumentach, temu żadna kontrola nie jest straszna.
A jak u Ciebie – zdążyłeś z WNI przed czerwcem, czy czekasz na automatyczne nadanie numeru? Podziel się w komentarzach, może Twoje doświadczenie oszczędzi komuś nerwów.
Kategorie:
Może Cię też zainteresować
